Ahlâk-ı Muhammedînin temel ilkeleri, İslamiyet’in temel ilkeleri gibi hayatımıza geçirilmiş bazı hususları kapsar. Mesela ahlâk-ı Muhammedînin bir numaralı gözle görülen noktası namazdır.
Çünkü Efendimiz, Sûre-i Alâk nazil olduğu andan itibaren namaza başladı. Demek ki, namaz ahlâk-ı Muhammedînin, yani Kur'ân'ın hayata geçirilmesinin başlangıç noktasıdır. Hiç kimse namaz olmadan ahlâk-ı Muhammedîden bir şey talep edemez. Namaz kesinlikle kaçınılamayacak kadar ahlâk-ı Muhammedînin temel direğidir. Eğer bir bina düşünürsek bu binanın tam temelidir. O beton direkler içerisindeki çelik kubbelerdir. Yani bunları koymadan ahlâk-ı Muhammedî binası yapılamaz.
İkincisi de infaktır. Şu halde ahlâk-ı Muhammedî yoluna çıktığımız zaman, namaz ve infakı değişmez iki kanat olarak takıp uçmaya gayret edeceğiz.
Ancak dikkat ederseniz bu namaz ve infakı hep taklit halindeyiz, özüne geçemiyoruz. Esas olan, Sûre-i Maûn'da emredildiği gibi bunun zevkinin alınmasıdır, namazdaki sırrın zevk alınmasıdır. Herkes bu zevki kolayca bulamayabilir. İşte bu zevki kolayca bulamamak ahlâk-ı Muhammedîyi genel anlamda diğer üniteleriyle kavrayamamaktan doğar.
Bir bina düşününüz ki, yapı halinde, yalnız direkleri çıkmış, beton ve çelik temeli olmuş, siz buna baktığınız zaman zevk alabilir misiniz? Bunun duvarları, çatısı, içerisindeki odaların dekoru tamamlanacak ki, siz bundan zevk alabilesiniz. Eğer bir insan ahlâk-ı Muhammedînin diğer unsurlarını yakalayıp da hayatına geçiremezse namaz ve infakın zevkini alamadığı için her ikisi de yavaş yavaş körleşir. Bu körleşmeye engel olabilmek için hemen Efendimizin ne yaptığına bakacağız.
Cesaret nedir? Merhamet nedir? Hoşgörü nedir? Kadere teslimiyet nedir? Ahlâk-ı Muhammedînin namütenahi unsurları var. Namaz ve infak binasının etrafındaki dekorlar, süslemeler tamamlanınca ahlâk-ı Muhammedî binası öyle muhteşem kurulacaktır ki, bakmaya doyamayacağız. Çünkü Efendimizin ahlâkına bakmaya doyamıyoruz.
İşte bu açıdan mütalaa ettiğimiz zaman namaz ve infakın temelinden oluşan bu binanın ayrıntılarını iyice belirtmeden önce, namazı ve infakı bütün detaylarıyla ifade etmek istiyorum.
Ahlâk-ı Muhammedîye mutlaka bütün müminler taliptir. Ahlâk-ı Muhammedîye talip olabilmek için namazı ve infakı iyi anlamak lazım. İyi anlatılmadığı için biz ahlâk-ı Muhammedînin kendimizin kuracağı çatı altındaki direklerini zayıf, betonlarını iğreti dökmüş oluyoruz. Onun için bina yıkılır, bu nedenle namazı ve infakı çok iyi oturtmalıyız.
Biz ahlâk-ı Muhammedîyi anlatırken misal verelim diye bina, beton, süsleme dedik. Ahlak-ı Muhammedîde hiç bir şey detay değildir. Bunu çok iyi bilmek lazım. Çünkü ahlak-ı Muhammedinin en basit gibi görünen bir unsuru, Allah indinde öyle bir rağbet görmüştür ki, o hadise Allah’ın(c.c) kudsi zevk dünyasına yansımıştır. Mesela, ekmek moleküllerinin Efendimizin (a.s.m.)kanına geçmesinden Allah(c.c.) kudsi zevk alıyor. Bunu detay sayamazsınız. Bu, Cenab-ı Allah indinde dört tane galaksinin birbirine çarpışmasından daha önemlidir.
Bunun için ahlâk-ı Muhammedînin bütün unsurlarını temel kabul etmek lazım. Ama, Efendimiz (a.s.m) namaz ve infak olarak verdiği için biz de ona sığınarak bunlara temel dedik. Yoksa ahlâk-ı Muhammedîde hiçbir şey detay değildir.
