Bütün ayetler ve süreler aslında "Hay" sırrına sahiptir. Onların topluma yansımaları, zaman şeridi içerisinde mutlaka hissedilir. görülür. Ben her zaman misal veririm. Cenab-ı Hak ayetinde temizliği emretmişse, buna uymazsanız o pislik size felaket getirir. İşte o ayet canlanmıştır. Alkolü yasaklamıştır, uymazsanız o size felaket getirir. Çünkü o ayet canlıdır. Herkes sanıyor ki. kitap öyle demiş ben yapmasam da olur. Hayır, o canlıdır yakanı bırakmaz, seni perişan eder.
Fâtiha bütünüyle bir sûre olarak o kadar canlıdır ki, Fâtiha’nın canlı olmadığını sezmek mümkün değildir. Onun için biz çoğu zaman farkında olmayız. Fâtiha okuduğunuz zaman ölü dirilir. "Ölüye Fatiha okuyup da ne olacak?" demeyin. O ölüyü dirilten bir "Hay" sırrına sahiptir. Fatiha'nın "Hay" sırrı ona mutlaka yakîn olur.
Fâtiha'nın asıl canlanması olayı namazdadır. Çünkü Fâtiha okuduğunuz zaman. bütün evrenin esrarını Cenab-ı Hakkın huzurunda arz etmiş oluyorsunuz. Bu esnada "Hamd, alemlerin Rabbine mahsustur" diye başladığınız birinci ayetle birlikte alemlerin her tarafına duyuru yapmış gibisiniz. Artık bütün evren bu ayetin sırrı içerisinde raksını zikrini yapmaya başlar. Bu raks Cenab-ı Hakkın Rahman ve Rahim hikmetiyle yansımaya başladığı zaman, işte o namazda "Sırat-ı Mustakim"e aday olmaya başlarsınız. Neticede Fâtiha tamamlandığı zaman, "Sırat-ı Mustakim"e intikal etmiş olursunuz. "Sırat-ı Mustakim"e intikal etmiş olmanın hikmetleriyle birlikte Fâtiha canlanmış olur. "İyyake na'büdü ve iyyake nestain" i, yani "Yalnız Sana kulluk eder, yalnız Senden yardım dileriz" i yanlış söylüyorsanız Fâtiha'nın anlılık sırrı içerisinde namazın cereyan kesilir. Onun için Fatiha'nın "Hay" sırrı, namazın içerisinde devamlı surette gezer, dolaşır ve bizi "Sırat-ı Mustakim"e götürmek için ışık ışık gayret sarf eder.
Bu bakımdan namazda okunan Fâtiha, insanı insan yapan, Allah'a takdim eden bir manevi iksirdir. Ama, bütün detaylarıyla Fâtiha hikmetleri içerisinde dikkat ederseniz, ahlâk-ı Muhammedî buradaki sırrı Efendimizin ismiyle Fatiha'nın giriş kelimesinin paralelliğidir.
Allah bütün varlıkları hamde davet ediyor. O halde bu hamdi en iyi kim yapar? Muhammed (a.s.m.) yapar. Hamd ve Muhammed isminin benzerliği dahi Fatiha'nın namazdaki hikmetlerini, bu hamdin sonsuzluğunu, evrenin temel yasalarından biri olduğunu, bu yasa sayesinde arzın hareket ettiğini, bütün evrenleri canlı tuttuğunu ve "Hay" sırrıyla yaşattığını bilmek lazım gelir.
